आपलीमाती परकी माणसं ! ..

आपल्या ज्यांना शेतात काम करणं शक्य होतं त्यांनी दखल आपल्याच मातीतील , आपल्याच माणसांचा अविश्वास त्यांच्या जिव्हारी लागला . 
















शेताचा रस्ता धरला ; परंतु बहुतांश हातांना गावात बेदखल गावात विलगीकरणाचं वेगळं कक्ष असण्याची अद्याप काम नाही . गावात का परत आलो ? या पश्चात्तापी भूमिकेत श्रमिक शिरले आहेत .






























 ' इकडे रमेश कुलकर्णी शक्यता दुरपास्त होती . शाळा , महाविद्यालय यांचा आधार घेण्यात आला . तिथं स्थलांतरित कुटुंबांची आड तिकडे विहीर ' या विचित्र कैचीत हे श्रमिक मोठ्या शहरांत अस्थायी स्वरूपात राहणाऱ्या सोय करण्यात आली . जेथे शाळा अस्तित्वात सापडले आहेत . मोठ्या आशेनं गावी परतलेल्या या या कष्टकऱ्यांची द्विधा मनःस्थिती झाली . मुख्यमंत्री नव्हत्या तेथे रानमाळावर तंबू ठोकून या स्थलांतरित श्रमिकांना आपल्यात सामावून घेण्याची खरी गरज त्यांना सर्व सोयीसुविधा पुरविण्याचं आश्वासन देत कुटुंबांना आधार देण्यात आला  आहे . 






त्यांच्या मनात वाळीत टाकल्याची भावना होते ; परंतु कष्टकरी मजूर कुठलीच गोष्ट ऐकण्याच्या चिमुकल्या लेकरांसह या उघड्या जागेवर रुजायला नको . त्यांच्या डोळ्यांतील अश्रू पुसण्याची मनःस्थितीत नव्हते . 








कष्टकरी मजुरांना आपल्या राहण्याशिवाय त्यांच्याकडे दुसरा पर्याय उपलब्ध आज गरज आहे . त्यांच्याबद्दल परकेपणाची भावना जन्मभूमीची ओढ लागली होती . जन्मभूमी नव्हता . मनातून काढून टाकायला हवी . 












कोरोना संसर्गाचा गाठण्यासाठी वाटेल ते कष्ट उपसण्याची त्यांची स्थलांतरित वृद्धांची कथा तर अतिशय प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी नात्यांमध्ये अढी वा दुरी प्रबळ मानसिकता झाली होती . 








मिळेल तो मार्ग जीवघेणी आहे . सर्वच प्रकारच्या गैरसोयोंचा येणार नाही , याची विशेष काळजी घ्यायला हवी . स्वीकारून त्यांनी घराचा रस्ता गाठला . त्यात स्वानुभव विलगीकरणातील स्थलांतरित कष्टकऱ्यांनी दुजाभावाची वेदना दुरगामी जखम करणारी असते , दुर्दैवानं अनेकांचे बळी गेलेत ; परंतु घराची ओढ घेतला . ज्यांना आपलं समजत होतो तेच आता याची पुरेपूर कल्पना असू द्यावी . 











मोठ्या शहराला मात्र तसूभरही कमी झाली नाही . मागील महिन्यात परके झाले होते . ' कोरोना स्थलांतरित मजुरांच्या प्रवासाचे भयावह चित्र मनात इफेक्ट ' ... अजून काय ? घर करून गेले . त्यांच्या प्रवासाच्या करुण कथा कष्टकऱ्यांच्या आयुष्यातील हाल प्रत्येक संवेदनशील मनाला व्यथित करून गेल्यात . अपेष्टा इथंच संपल्या नाहीत . 










मजल दरमजल करीत कष्टकऱ्यांनी ज्यावेळेस उलट त्या मोठ्या प्रमाणात वाढत आपली जन्मभूमी गाठली , तेव्हा त्यांच्या गेल्या . नियतीचा खेळ बघा कसा चेहऱ्यावरील समाधान फार काळ टिकू शकलं असतो . 









ज्या मानसिक नाही . महाराष्ट्रातील बहुतांश छोट्या गावांत मुंबई , आधारासाठी आपलं गाव गाठण्याची तयारी केली श्रमिकांची किंमत आता कळायला लागली आहे . पुणे , नाशिक , औरंगाबाद व नागपूर या मोठ्या होती त्याच गावानं परकेपणाची व अविश्वासाची सर्वच प्रकारचे कारखाने व उद्योगधंदे सुरू शहरांतून कष्टकऱ्यांनी स्थलांतर केलं .











 ज्या आनंदानं वागणूक दिली . आर्थिकदृष्ट्या खचलेल्या मनाला करण्याचे प्रयत्न उद्योगमंत्री उद्योगमंत्री सुभाष देसाई त्यांनी गाव गाठलं तो आनंद फार काळ टिकला निराधार करून टाकलं .








 ज्या जन्मभूमीकडे उणीव तेथे भासायला लागली आहे . घरी परत यांच्याकडून सुरू झाले आहेत . 






कुशल कामगारांची नाही . गावात त्यांचं स्वागत उपहासानंच केलं गेलं . परतण्याची आस होती त्या भूमीनंच त्यांना नाकारलं , कोरोना प्रतिबंधासाठी काळजी घेणं आवश्यक याची खोल जखम मनाला झाली . कोरोना रोगाच्या गेलेल्या श्रमिकांना परत कामावर बोलाविण्यासाठी आहेच . 







परंतू विनाकारण काळजीचा अतिरेक वाहकाचा शिक्का त्यांच्या माथी मारला गेला . परत मालकांनी शर्थीचे प्रयत्न सुरू केले आहेत . स्पेशल करण्यात आला . 









गावाबाहेरच त्यांना अडवून त्यांची आलेल्या कष्टकऱ्यांमुळेच गावात कोरोना आला , ट्रेन सोडण्याची मालकांची मागणी आहे .









 मालकांनी आरोग्य तपासणी करावी , असा ग्रामस्थांचा आग्रह असा आरोप करण्यात आला . काही बाबतीत या या श्रमिकांना गावातून परत आणण्याची व्यवस्था व त्यांना स्वीकारावाच लागला . 




आरोग्य तपासणीनंतर आरोपात तथ्य असलं तरी सरसकटपणे सर्वांनाच खर्च करण्याची तयारी दर्शविली आहे . श्रमिकांचं चौदा दिवसांचा ' वनवास ' नशिबी आला . सधन आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं करणं हे स्थलांतरित आहेत . देशाच्या अर्थचक्राला गती देणारे हात हे या महत्त्व अधोरेखित करणाऱ्या या सुखद घटना आणि निर्धन असा सरळ भेदाभेद येथेही जाणवला . 












कष्टकऱ्यांसाठी वेदनादायी होतं . कोरोना बाधित एकाच कोरोनाग्रस्त मोठ्या शहरातून परतलेल्या झालेल्या कुटुंबाची अवहेलना वा पीडा तर फारच श्रमयोगींचेच असतात हे सिद्ध करण्यासाठी एवढं सधन , धनदांडगे आणि निर्धन श्रमिकांसमवेत हृदयदावक आहे . 












त्यांची होत असलेली वाताहत व पुरं आहे . श्रमेव जयते । वागण्याची भिन्न तम्हा संशय निर्माण करणारी होती . उपेक्षा मोठी आहे . 





आपलीमाती परकी माणसं ! ..

Post a Comment

0 Comments